Ацэнка прывязана да працы праз AI-асістэнта з доступам да кода (Claude Code і аналагі). Далей - шэсць блокаў тэхнік па BABOK/Вігерсу.
1. Збор патрабаванняў
Requirements Elicitation
| Тэхніка | Узровень | Што робіць AI | Што застаецца чалавеку |
|---|---|---|---|
| Interviews | Нізкае | Генеруе сцэнарыі інтэрв'ю і спісы пытанняў пад дамен, расшыфроўвае і сумуе нататкі | Само інтэрв'ю, чытанне рэакцый субяседніка, жывыя ўдакладняльныя пытанні |
| Workshops / JAD | Нізкае | Рыхтуе парадак дня, загадзя аналізуе матэрыялы, сумуе вынікі, фарміруе follow-up | Фасілітацыя, групавая дынаміка, вырашэнне канфліктаў, сінтэз на хаду |
| Focus Groups | Нізкае | Рыхтуе гайд абмеркавання, аналізуе расшыфроўкі | Правядзенне сесіі, назіранне за рэакцыямі |
| Observation | Няма | - | Фізічнае назіранне за карыстальнікамі ў іх асяроддзі |
| Questionnaires / Surveys | Сярэдняе | Фармулюе пытанні, аналізуе вынікі, знаходзіць паттэрны ў адказах, прапануе ўдакладненні | Рассылка, падбор аўдыторыі, трактоўка кантэксту |
| Document Analysis | Высокае | Чытае і сумуе наяўныя дакументы (Confluence, спекі, рэгламенты), здабывае патрабаванні, спраўджвае іх паміж сабой | Рашэнне, якія дакументы важныя, валідацыя здабытага супраць задумы |
| Interface Analysis | Высокае | Аналізуе API-кантракты, інтэрфейсы сістэм, фарматы даных проста з кода, знаходзіць кропкі інтэграцыі | Разуменне бізнес-кантэксту інтэрфейсаў |
| Prototyping | Высокае | Генеруе HTML/CSS-прататыпы па апісанні, хутка ітэруе | Валідацыя на жывых карыстальніках, UX-рашэнні |
| Brainstorming | Сярэдняе | Генеруе ідэі, развівае канцэпцыі, іграе адваката д'ябла, знаходзіць прабелы | Творчыя скачкі, даменная інтуіцыя, энергія каманды |
| Reverse Engineering | Поўнае | Чытае наяўны код і здабывае бізнес-правілы, патокі даных, логіку; аднаўляе недакументаваныя паводзіны | Праверка, што здабытыя правілы супадаюць з бізнес-задумай |
2. Аналіз патрабаванняў
Requirements Analysis
| Тэхніка | Узровень | Што робіць AI | Што застаецца чалавеку |
|---|---|---|---|
| Use Cases & Scenarios | Высокае | Генеруе апісанні сцэнарыяў, альтэрнатыўныя і выняткавыя патокі, перад- і пастумовы з патрабаванняў | Праверка паўнаты, адпаведнасць бізнесу |
| User Stories | Высокае | Генеруе гісторыі з AC з эпікаў і фіч, ужывае INVEST, дадае гранічныя выпадкі | Прыярытызацыя, ацэнка бізнес-каштоўнасці |
| Business Rules Analysis | Высокае | Здабывае правілы з кода, дакументаў, рэгламентаў; фармалізуе ў табліцы рашэнняў | Праверка, што правілы адлюстроўваюць рэальную бізнес-палітыку |
| Data Modeling | Высокае | Генеруе ER-дыяграмы, аналізуе наяўныя схемы БД, прапануе нармалізацыю | Даменныя рашэнні пра сувязі |
| Data Flow Diagrams | Высокае | Генеруе DFD з аналізу кода, адсочвае даныя па сістэмах | Валідацыя супраць рэальных бізнес-працэсаў |
| State Modeling | Поўнае | Генеруе дыяграмы станаў з кода або патрабаванняў, знаходзіць прапушчаныя станы | Праверка гранічных выпадкаў з экспертамі |
| Process Modeling (BPMN) | Высокае | Генеруе BPMN па апісанні, аналізуе наяўныя працэсы | Валідацыя супраць рэчаіснасці, рашэнні па аптымізацыі |
| Decision Modeling (DMN) | Высокае | Стварае табліцы рашэнняў, правярае паўнату, знаходзіць супярэчнасці | Валідацыя бізнес-логікі |
| Concept Modeling | Сярэдняе | Генеруе глосарый, вылучае даменныя паняцці з дакументаў і кода | Сэнсавая дакладнасць даменнай мовы |
| Functional Decomposition | Высокае | Разбівае фічы на падфункцыі, прывязвае іх да кампанентаў у кодзе | Рашэнне пра межы дэкампазіцыі |
| Non-Functional Reqs | Сярэдняе | Выяўляе NFR з кода (паттэрны прадукцыйнасці, бяспека), прапануе стандарты | Вызначэнне дапушчальных парогаў, бізнес-трэйдофы |
| Acceptance Criteria | Поўнае | Генеруе Given/When/Then, гранічныя выпадкі, правярае паўнату | Фінальная бізнес-валідацыя |
| Scope Modeling | Сярэдняе | Генеруе кантэкстныя дыяграмы, вылучае межы сістэмы з кода | Рашэнне, што ў скоўпе, а што не (палітыка і стратэгія) |
3. Спецыфікацыя патрабаванняў
Requirements Specification
| Тэхніка | Узровень | Што робіць AI | Што застаецца чалавеку |
|---|---|---|---|
| SRS Document | Высокае | Генеруе структураваны SRS, трымае адпаведнасць IEEE 830, зшывае раздзелы паміж сабой | Рэвью, бізнес-подпіс |
| Data Dictionary | Поўнае | Здабывае са схем БД, кода, API; аўтаматычна збірае поўныя слоўнікі даных | Валідацыя бізнес-апісанняў |
| Glossary | Высокае | Здабывае даменныя тэрміны з дакументаў і кода, генеруе азначэнні, знаходзіць разыходжанні | Узгадненне кананічных азначэнняў са стэйкхолдэрамі |
| Business Rules Catalog | Высокае | Здабывае і каталагізуе правілы з кода і дакументаў, лавіць дублі і канфлікты | Праверка супраць рэальнай бізнес-палітыкі |
| Requirements Attributes | Поўнае | Аўтазапаўняе атрыбуты (падказка прыярытэту, складанасць, трасіроўка крыніцы) у Jira | Прыярытэт і бізнес-каштоўнасць вырашае чалавек |
| Sequence Diagrams | Поўнае | Генеруе з кода з поўнай дакладнасцю: чытае рэальныя выклікі метадаў і ўзаемадзеянні | Валідацыя супраць задуманых паводзін |
4. Валідацыя патрабаванняў
Requirements Validation
| Тэхніка | Узровень | Што робіць AI | Што застаецца чалавеку |
|---|---|---|---|
| Reviews / Inspections | Высокае | Правярае на неадназначнасць, няпоўнату, супярэчлівасць, тэставальнасць; ужывае DoR-чэк-лісты аўтаматычна | Фінальнае ўхваленне, кантэкстнае і палітычнае меркаванне |
| Prototyping for Validation | Высокае | Хутка генеруе клікабельныя прататыпы для валідацыі са стэйкхолдэрамі | Правядзенне самой сесіі валідацыі |
| Test Case Generation | Поўнае | Генеруе тэст-кейсы з AC, гранічны аналіз, падзел на класы эквівалентнасці | Рашэнні па тэст-стратэгіі |
| Traceability Matrix (RTM) | Поўнае | Будуе і падтрымлівае RTM па кодзе, Jira і тэстах; знаходзіць прабелы аўтаматычна | Рашэнне пра гранулярнасць трасіроўкі |
| DoR / DoD Checklists | Поўнае | Правярае кожную гісторыю па чэк-лісце аўтаматычна, пазначае праблемы | Вызначэнне ўтрымання самога чэк-ліста |
| Baseline Comparison | Высокае | Параўноўвае (diff) патрабаванні паміж версіямі, выяўляе змены скоўпа | Рашэнне, ці прымальныя змены |
5. Кіраванне патрабаваннямі
Requirements Management
| Тэхніка | Узровень | Што робіць AI | Што застаецца чалавеку |
|---|---|---|---|
| Change Impact Analysis | Высокае | Адсочвае ўплыў па кодзе, знаходзіць закранутыя кампаненты, ацэньвае радыус паражэння | Ацэнка бізнес-уплыву, рашэнне go/no-go |
| Version Control | Поўнае | Адсочвае ўсе змены, дыфы, гісторыю - натыўна для IDE | - |
| Traceability | Поўнае | Аўтаматычна звязвае патрабаванні, код, тэсты і Jira паміж сабой | Пачатковая налада сувязяў |
| Prioritization (MoSCoW, RICE) | Сярэдняе | Ужывае структуру фрэймворка, лічыць балы, ранжыруе; падказвае па залежнасцях | Бізнес-каштоўнасць і ўваход стэйкхолдэраў |
| Risk Analysis | Сярэдняе | Выяўляе тэхнічныя рызыкі з кода, прапануе мітыгацыю, пазначае рызыкі залежнасцей | Ацэнка бізнес-рызык і іх верагоднасці |
| Estimation | Сярэдняе | Аналізуе складанасць кода, гістарычную хуткасць; падказвае story points па падобных мінулых гісторыях | Ёмістасць каманды, схаваная складанасць, чалавечы фактар |
6. Стратэгія і ацэнка рашэння
BABOK: Strategy & Solution Evaluation
| Тэхніка | Узровень | Што робіць AI | Што застаецца чалавеку |
|---|---|---|---|
| Stakeholder Analysis | Сярэдняе | Генеруе RACI-шаблоны, будуе персоны з аргданых | Разуменне рэальнага ўплыву і ўнутранай палітыкі |
| SWOT Analysis | Сярэдняе | Генеруе аналіз з прадстаўленага кантэксту, даследуе канкурэнтаў | Стратэгічнае меркаванне |
| Business Model Canvas | Сярэдняе | Генеруе канвас з уваходных, падказвае прабелы | Стратэгічнае бачанне |
| Business Case | Сярэдняе | Структуруе фінансавы аналіз, лічыць шаблоны ROI | Рэальныя фінансавыя даныя, стратэгічныя рашэнні |
| Balanced Scorecard | Нізкае | Генерацыя шаблона, падказкі па KPI | Стратэгічнае выраўноўванне, пастаноўка мэт |
| Benchmarking | Сярэдняе | Даследуе і збірае бенчмаркі, аналізуе даныя канкурэнтаў | Трактоўка рэлевантнасці вашаму кантэксту |
| Vendor Assessment | Сярэдняе | Параўноўвае дакументы вендараў, будуе матрыцы ацэнкі | Адносіны, давер, стратэгічная адпаведнасць |
| Root Cause Analysis | Высокае | Аналізуе код на багі, адсочвае памылкі, будуе дыяграмы Ісікавы з логаў і даных | Арганізацыйныя першапрычыны |
| Lessons Learned | Сярэдняе | Сумуе даныя спрынта і праекта, вылучае паттэрны з Jira | Фасілітацыя рэтра каманды |
| Metrics and KPIs | Высокае | Лічыць з даных Jira і кода, будуе дашборды, аналіз трэндаў | Рашэнне, якія метрыкі важныя |
| Solution Evaluation | Сярэдняе | Параўноўвае рэальны код з патрабаваннямі, робіць gap-аналіз | Ацэнка бізнес-каштоўнасці пасля пастаўкі |
Ключавая выснова для BA
AI лепш за ўсё бярэ тое, што тэкставае і структурнае (генерацыя, аналіз, праверка дакументаў), звязана з кодам (усё, што выйгрывае ад чытання рэальнай рэалізацыі) і паттэрнізавана (вядомыя фрэймворкі: INVEST, Given/When/Then, табліцы рашэнняў).
AI не замяняе там, дзе трэба жывое ўзаемадзеянне (фасілітацыя, інтэрв'ю, назіранне), палітычнае і стратэгічнае меркаванне (прыярытызацыя, праца са стэйкхолдэрамі, межы скоўпа) і творчае разуменне дамена (веданне, чаму бізнес уладкованы менавіта так).
Роля BA зрушваецца з «вытворчасці артэфактаў» на «валідацыю артэфактаў, зробленых AI, супраць бізнес-рэальнасці». Каштоўнасць цяпер не ў тым, каб напісаць SRS або дыяграму, а ў тым, каб злавіць, дзе AI зрабіў праўдападобна, але няслушна.
Менавіта гэтаму і вучыць AI Sandbox Lab: збіраць спеку і MVP праз AI-асістэнта і правяраць вынік, а не перапісваць усё рукамі. Запісацца ў новую групу.